استفاده از تکنیک های مهندسی صنایع در بهداشت و درمان با بهبود روش ها که بخشی از تعلیمات فردریک تیلور بود و با نام «اصول مدیریت نوین» شناخته می شد آغاز شد. فرانک گیلبرت نیز به عنوان اولین کسی که از بهبود روش ها در شرایط بیمارستانی به وسیله ی تکنیک مطالعه حرکت خود در شیوه ی کار جراحی استفاده کرد مطرح شده است. در سال 1940 لیلین گیلبرت بیمارستان ها را برای بهره گیری از ابزار ها و تکنیک های مهندسی صنایع تشویق کرد.در سال های 1951 و 1952 لیلین گیلبرت، رود کوهن، هارولد اسملی با همکاری و در یک تلاش سازمان یافته برای اجرای بهبود روش ها در تمامی سازمان های بیمارستانی به همکاری پرداختند.نتیجه، یک کارگاه دو هفته ای بود که در سال 1952 در دانشگاه کنادیکات برگزار شد.

به دلیل ابراز علاقه مندی تعداد زیادی از روسای بیمارستان ها به تکنیک های بهبود روش ها «اتحادیه ی بیمارستان های امریکایی» (AHA) کمیته ی بهبود روش هایی را در سال 1952 تشکیل داد. این کمیته چندین مقاله در مورد اقدامات صورت گرفته در جهت بهبود روش ها را آماده و در ضمن گزارش خود در سال 1954 منتشر کرد.

بعد از سال 1950 اتحادیه ی بیمارستان های امریکا ، بیمارستان ها و دانشگاه های مختلف به وسیله ی برنامه های خدماتی و کارگاه های آموزشی در سراسر کشور و دوره های مختلف تحصیلات دانشگاهی به ترویج بهبود روش ها پرداختند. دوره های مهندسی صنایع در تحصیلات روسای بیمارستان ها پیشنهاد شد. به تدریج سایر تکنیک های مهندسی صنایع در مسایل بیمارستانی مختلف مطالعه و اجرا شد. در سال 1961 «انجمن سیستم های مدیریت بیمارستانی»(HMSS) با به کار گرفتن هارولد اسملی به عنوان اولین مدیر اجرایی آن در آتلانتا تاسیس شد. در سال 1964 دفتر های تابعه ی HMSS به ساختمان AHA  در شیکاگو انتقال یافت. در سال 1987 با شناخت اهمیت سیستم های اطلاعاتی و ایفای نقش آن در سیستم مراقبت های پزشکی نام انجمن به «انجمن سیستم های اطلاعاتی و مدیریتی مراقبت های پزشکی» تغییر یافت. انجمن مهندسی صنایع نیز افزایش نقش تکنیک های مهندسی صنایع در بهداشت و درمان را تصدیق کرد و در سال 1964 یک بخش بیمارستانی را تشکیل داد این بخش در سال 1977 نام خود را به بخش بهداشت و درمان تغییر داد تا به بازتاب وسعت دامنه ی کاربرد مهندسی صنایع در این زمینه بپردازد. در سال 1988 «جمعیت سیستم های پزشکی» برای جایگزینی بخش «بهداشت و درمان» تشکیل شد.

در طول گذشت 25 سال استفاده از تکنیک های مهندسی صنایع ، سیستم های مراقبت های پزشکی به سمت رشد حرکت کرد و بسیاری از مهندسین صنایع در بیمارستان ها، سیستم های پزشکی و کار های مرتبط، به عنوان مشاور برنامه ریزی پزشکی اشتغال یافتند. استفاده از عبارت «مهندسی مدیریت» برای نمایاندن تجربه ی مهندسی صنایع در زمینه ی مراقبت های پزشکی رایج شد. یک تاریخ دقیق از توسعه ی بیمارستان ها و مهندسی مدیریت بیمارستانی به وسیله ی هارولد اسملی در کتابش با نام «مهندسی مدیریت بیمارستانی» به صورت جامع آورده شده است.

تعدادی از تکنیک های مهندسی صنایع که در سیستم مراقبت های پزشکی به کار گرفته شده است شامل موارد زیر است :

  • بهبود روش ها و تسهیل کار
  • اندازه گیری کارایی و بهره وری
  • استخدام و زمانبندی
  • نمونه برداری کار
  • مدل شبیه سازی و صف
  • بهینه سازی
  • مدیریت منابع انسانی

·         تجزیه ی کار

·         دستمزد تشویقی

·         طبقه بندی شایستگی

·         نظام پیشنهادات

  • تجزیه و کنترل تغییر پذیری
  • پیش بینی تقاضا
  • کنترل تولید و موجودی
  • برنامه ریزی امکانات

·         طرح بندی

·         سیستم های حمل و نقل

·         انبارداری

  • کنترل بودجه و نیروی کار
  • تحلیل، کنترل و بهبود کیفیت

·         مدیریت کیفیت فراگیر ، بهبود مستمر کیفیت

·         مهندسی مجدد

  • تحلیل اقتصادی
  • مدیریت پروژه
  • تحلیل ظرفیت
  • مدیریت تولید
  • فرآیند تقاضا برای پیشنهاد و سیستم های اطلاعاتی

 

امروزه در بسیاری از کشورهای توسعه یافته کاربرد مهندسی صنایع در بهداشت و درمان و برنامه ریزی بیمارستانی بسیار گسترش یافته است و عملا بخش عمده ای از برنامه های مدیریتی بیمارستان ها به مهندسین صنایع سپرده شده است در کشور ما نیز بیمارستان ها با اقدامات کیفیتی همچون پیاده سازی سیستم های مدیریت کیفیت و تعالی سازمانی این کار را آغاز نموده اند مسلما در آینده ای نه چندان دور مدیریت بیمارستانی با دریافت نتایج مثبت از تکنیک های کیفیتی مهندسی صنایع به سراغ سایر تکنیک ها نیز خواهد آمد.

در همین راستا برای مهندسین صنایع جوان بسیار ضروری است که مطالعاتی در زمینه ی سیستم های برنامه ریزی بیمارستانی سایر کشور ها و همچنین سیستم های کنونی بیمارستان های کشور داشته باشند.

 

 

منابع :

 

 

1- Meyer, Diane, GRASP: A Patient Information and Workload Management System, MCS, Morgantown, NC, 1978. (book)

2-Harris Jr., John, “Managing the Quality of Managed Care Delivery Systems,” Journal of Ambulatory Care Management 17(4):59–66 (1994). (journal)

3-Kahl,Ken, “Bedside Automation,” Proceedings of the 1990 Annual Healthcare Information and Management Systems Conference, AHA, Chicago, 1990, pp. 71–96. (proceedings)